Beleef de Pyreneeën van Catalonië

Muziek, beren en sterren in Natuurpark Alt Pirineu

In de Catalaanse Pyreneeën kan een reis onverwachte wendingen nemen. Een gitaarakkoord dat opstijgt uit een granieten keteldal en meevoert op de wind; de stille zekerheid van een gids die volhoudt dat er een beer in de buurt is, zelfs als hij verborgen blijft; of een sterrenhemel die zich als een eeuwenoude kaart ontvouwt boven valleien, dorpen en bergen die hebben geleerd de duisternis te beschermen.

TEKST: Javier González

FOTOGRAFIE: Frits Meyst

Magazine Catalaanse Pyreneeënspecial

‘Hij is de Ry Cooder van Catalonië,’ zegt mijn fotocollega Frits na een dag in de bergen, terwijl we luisteren naar muzikant en bergbeklimmer Jordi Mestre op de oever van een bergmeer (een estany in het Catalaans). Het voelt intiem, zeldzaam. Net als het opsporen van de schuwe Pyrenese beer in de Val d’Aran met natuurkenner Marià Serrat, of sterrenkijken onder een van de helderste hemels van Europa. Typische WideOyster-momenten – en daarom willen we dat jij ze ook ervaart.

Muziek, beren en sterren: drie manieren om de Pyreneeën te begrijpen die gehoord, gevolgd en geïnterpreteerd kunnen worden. Waar elke ervaring, hoe verschillend ook, één uitnodiging deelt: sta stil, voel en laat de bergen spreken.

‘Elke top vraagt om iets anders. Soms om schoonheid, soms om een persoonlijke geschiedenis, soms simpelweg omdat het haalbaar is om de versterker daar boven te krijgen’
De ziel van de berg

Een gitaarakkoord zweeft over het granieten keteldal en glijdt langs de wanden omlaag terwijl de wind de noten meevoert. Vogels cirkelen boven ons, aangetrokken door de onbekende echo. We klommen naar 2.363 meter, in het hart van Natuurpark Alt Pirineu, om de bergen via muziek te ervaren.

Sommige projecten kunnen alleen voortkomen uit passie. De combinatie van muziek en bergbeklimmen, en opnames maken op toppen van boven de drieduizend meter, was het idee van Jordi Mestre. Zijn liefde voor beide werelden werd Soul Mountain.

Jordi (38) uit Lleida groeide op met muziek en bergen. Hij noemt zichzelf een muzikant die nooit wilde kiezen tussen de notenbalk en de helling. Soul Mountain ontstond op natuurlijke wijze. ‘Waarom zou ik mijn twee passies niet combineren? Als Nina Simone zei dat muzikanten onze tijd moeten weerspiegelen, waarom zouden we dat dan niet hierboven doen, waar het landschap ook verandert?’

De Vall d'Àreu strekt zich uit onder een lucht die zwaar is van de regen. Op de parkeerplaats van Moixeus bereiden Jordi en zijn partner Neus zich voor op de klim. Terwijl hij zijn uitrusting vastgespt en zijn gitaar inpakt, pakt hij iets onverwachts voor een klim in de Pyreneeën: een versterker van acht kilo. ‘Als ik alleen ga, kan ik maar vijfentwintig kilo dragen,’ grapt hij. ‘Mijn echte training was het beklimmen van bergen met mijn kinderen op mijn rug.’

Zijn gitaar, geïnspireerd op de Gibson 335, is gemaakt van walnoothout uit Lleida, elementen uit Valencia en een Europese hals. ‘Kilometer nul,’ zegt hij. Het hout is van kleur veranderd na zoveel toppen. Jordi heeft opgetreden op toppen als Mulleres, Montarto, Aneto, Biciberri Nord, Collado Maldito en ook op alpengletsjers. ‘Elke top vraagt om iets anders. Soms om schoonheid, soms om een persoonlijke geschiedenis, soms simpelweg omdat het haalbaar is om de versterker daar boven te krijgen.’

Hij gaat zelden alleen. Meestal vergezellen een berggids en een cameraman hem. Samen hebben ze video's en instrumentale stukken gemaakt die overal in de Pyreneeën zijn opgenomen, altijd met respect voor het gebied.

Dit jaar maakt Soul Mountain deel uit van het Torelló Mountain Film Festival. ‘We presenteren onze nieuwste productie en sluiten het festival af,’ zegt hij kalm en trots. Het project werkt nu samen met de Kilian Jornet Foundation, wat nieuwsgierigheid en bewondering wekt.

‘Ik streef niet naar studiokwaliteit; ik zoek naar integratie met het landschap’

We bereiken Estany d’Aixeus, een ovaal meer verscholen tussen rotswanden. Jordi rolt kabels, pedalen en microfoons uit en past alles aan de wind aan. ‘Ik streef niet naar studiokwaliteit; ik zoek naar integratie met het landschap.’

Een noot, een akkoord, een melodie. De muziek is zacht en diep. Voor Jordi is de berg niet alleen een podium, maar tegelijkertijd uitvoerder en publiek. Hij begint opnieuw, zijn vingers bewegen soepel ondanks de kou. Hij speelt ‘Alabama’ van John Coltrane. ‘Het is een donker nummer, zoals de tijd waarin we leven, maar het zoekt naar iets.’ Regendruppels vallen op het meer, markeren een natuurlijk ritme en beëindigen het optreden.

Tijdens de afdaling passeren een vader en twee kinderen.
‘Ben jij Jordi van Soul Mountain?’
‘Ik vermoed dat je niet vaak mensen met gitaren de bergen op ziet sjouwen,’ lacht hij.
‘Adieu, we houden van je muziek!’

Jordi glimlacht. De regen keert terug. Ergens in de vallei zweeft de echo van zijn gitaar nog steeds, op zoek naar een plek om neer te strijken.

LUISTER NAAR SOUL MOUNTAIN

Inmiddels ben je vast nieuwsgierig naar de muziek van Jordi. We hebben onszelf met alle apparatuur de berg op gesleept om exclusief voor de lezers van WideOyster een opname te maken. Ga lekker zitten en geniet ervan.

1500px
Op het spoor van de beer

‘Ook al hebben we hem niet gezien, ik ben ervan overtuigd dat er een beer door deze vallei trekt.’ Het is zeven uur 's ochtends in Val d’Aran, waar koebellen weerklinken onder een roze dageraad.

Marià Serrat (33), onderzoeker aan de Universiteit van Girona en oprichter van het wildgidsenbureau Pirynaicus, scant de horizon vanaf een hooggelegen weide. We volgen het spoor al twee dagen en die zin weerspiegelt zijn stijl: voorzichtig, geïnformeerd en stilletjes optimistisch, van kinds af aan gevormd door het symbool van de beer.

Zijn passie begon in zijn kindertijd, tussen de collecties van natuurkenner Félix Rodríguez de la Fuente die zijn moeder bewaarde, en tijdens zomers in Rialp, in het hart van de Pyreneeën.

‘Ik moet een jaar of zeven zijn geweest toen mijn grootmoeder me vertelde dat er daar beren waren geweest,’ herinnert hij zich. De eerste herintroductie vond plaats in 1996. Die ontdekking leidde ertoe dat hij Milieuwetenschappen ging studeren, in Argentinië werkte om Andesberen en jaguars op te sporen, en drie maanden doorbracht in Kamtsjatka, een van de dichtstbevolkte berengebieden ter wereld. ‘Het was een masterclass in gedrag en het omgaan met ontmoetingen van dichtbij.’

Marià merkt op dat beren van nature geen bergdieren zijn: ‘Ze leven van Alaska tot de Gobi-woestijn. Ze zijn in de bergen omdat wij ze daarheen hebben verdreven.’ De Pyreneeën zijn nu een van de meest uitdagende plekken in Europa om ze te observeren. Nadat de populatie in de jaren 90 onder de vijf individuen was gezakt, herstelde deze zich dankzij de introductie van Sloveense beren. Sinds 2005 groeit de populatie met ongeveer 10% per jaar.

‘Het duurzame maximum zou ongeveer 300 individuen kunnen zijn, hoewel veel factoren daarop van invloed zijn,’ zegt hij. De Val d’Aran biedt gunstige omstandigheden: op het noorden gelegen terrein, aaneengesloten bossen en overvloedig voedsel.

‘Een beer spotten is de kers op de taart. Waar het om gaat is het begrijpen en genieten van het landschap en de natuur’

De terugkeer van de beer heeft ook langdurige spanningen veroorzaakt. Voor Marià was een groot probleem het gevoel van oplegging dat gepaard ging met de EU-Habitatrichtlijn. ‘Twee generaties verloren het contact met de soort. Niemand wil dat de beer verdwijnt, maar ze willen hem in een andere vallei,’ zegt hij. Boeren, jagers, overheden en milieubeschermers hebben tegenstrijdige meningen. ‘Groepen worden vaak als uniform afgeschilderd, maar het conflict is daarvoor veel te complex.’

Ondanks dit ziet Marià stabiliteit. ‘Er is altijd een risico op achteruitgang, maar ik ben optimistisch.’ Voor hem ligt de toekomst in het versterken van sociale banden: ‘Het keerpunt komt wanneer de lokale bevolking zich identificeert met de beer, er trots op is en wanneer het zorgt voor activiteit en participatie.’

Het pad naar het observatiepunt slingert door beuken- en sparrenbos. Marià wijst op klauwsporen op een stam en de resten van een kapotte termietenheuvel: ‘klassiek berengedrag.’ Vanaf de uitkijkpost verdeelt ze de zoekgebieden en legt de essentie uit: ‘Kleur is bedrieglijk. Iedereen ziet valse beren. Als het niet beweegt, is het geen beer.’

Tegen het einde van de middag wordt het donker in de vallei en glipt er een hert over de open plek. De beren zijn in hyperfagie: ‘Ze eten non-stop. Als je weet waar ze eten, kun je hun bewegingen voorspellen.’ Zijn slagingspercentage ligt inmiddels boven de 50%, terwijl dat jarenlang 10% was.

‘Een beer spotten is de kers op de taart. Waar het om gaat is het begrijpen en genieten van het landschap en de natuur.’

Pirynaicus

Met meer dan tien jaar ervaring en gespecialiseerde kennis van bruine beren in de Pyreneeën, organiseert Pirynaicus excursies van een weekend of vier dagen om bruine beren te spotten. Hierbij staan ethische praktijken en respect voor zowel de dieren als de lokale bevolking altijd centraal.

Soul Mountain

Soul Mountain is een uniek en ongekend project dat het opnemen van originele nummers naar hoogtes van boven de 3.000 meter brengt. Deze creaties worden altijd uitgevoerd in harmonie met de hooggebergte-omgeving rondom het project, met als doel het bewustzijn te vergroten en de nadruk te leggen op het behoud van natuur en cultuur als twee van de fundamentele pijlers die nodig zijn voor een betere toekomst.

Circumpolar Trails_Exterior nocturna
Van de Pyreneeën naar het universum

De nacht valt over de Pyreneeën. Zachtjes, rustend op de contouren tot alleen het essentiële overblijft. In deze bergen waar duisternis nog steeds natuurlijk erfgoed is, herdefinieert sterrenkijken onze relatie met het universum en met onszelf.

In het hart van de Pyreneeën vallen het Nationaal Park Aigüestortes i Estany de Sant Maurici en de Vall de Boí op door hun UNESCO Starlight-certificering, een erkenning voor hemels die beschermd zijn tegen lichtvervuiling. Hier krijgt de nacht zijn voorouderlijke dichtheid terug. Het firmament ontvouwt zich zonder verstoring, en sterrenbeelden trekken eeuwenoude routes boven valleien die gevormd zijn door ijs en stilte. Astronomie wordt een manier om het landschap te bewonen, een dialoog tussen toppen en sterren.

In Alta Garrotxa heeft het Astronomisch Observatorium van Albanyà van een weide een nachtelijk heiligdom gemaakt. De sessies beginnen bij de roze vallei en eindigen met telescopen die gericht zijn op clusters en sterrenstelsels die vanuit geen enkele stad zichtbaar zijn. In de zomer valt de Melkweg bijna verticaal, als een lichtgevende stortvloed.

Het Astronomisch Observatorium van Pedraforca, aan de voet van de fantastische, unieke berg met twee toppen, biedt een hemel op grote hoogte zonder belemmerende toppen. Grondige kennisoverdracht wordt vermengd met het magnetisme van het massief. Vanaf hier lijkt het Noorderkruis het firmament te verankeren en schittert Jupiter met een eeuwenoude intensiteit.

Omdat sterrenlicht er jaren, eeuwen of millennia over doet om de aarde te bereiken, is de nachtelijke hemel een tijdmachine

Op naar de Pyreneeën!

Ontdek de Pyreneeën door middel van wandelen, klimmen, cultuur en avontuur. Met meer dan 1.000 km aan gemarkeerde paden, legendarische toppen en eindeloze buitenactiviteiten is dit een land waar natuur en erfgoed hand in hand gaan. Proef de lokale gastronomie, verken rurale tradities en omarm het echte bergleven. Begin vandaag nog aan je reis door de Pyreneeën en ervaar Catalonië op zijn meest authentiek.

STEUN ONZE VERHALEN

Vind je het tof wat we doen? Help ons de inspirerendste reisverhalen ter wereld te blijven delen. Bij WideOyster geloven we in avontuur, in eerlijke verhalen, en in het vangen van de wereld zoals die écht is: rauw, puur en adembenemend mooi.

We reizen naar de uithoeken van de wereld om je te trakteren op betoverende fotografie, diepgravende reisjournalistiek en meeslepende verhalen die informeren én inspireren. Maar voor niets gaat de zon op. Het kost tijd, hartstocht en middelen om WideOyster draaiende te houden – zonder paywalls, zonder clickbait. Gewoon eerlijke, hoogwaardige reiscontent.

Waardeer je wat we doen, steun ons dan met een eenmalige bijdrage.
Klik hieronder om ons te steunen en deel uit te maken van het avontuur.

Over de auteur

Javier González is een bergsportliefhebber. Als freelancer reisde hij de eerste tien jaar van zijn carrière met zijn snowboard van skigebied naar skigebied door de Pyreneeën, Alpen, Andes, Japan en daarbuiten. Twaalf jaar lang was hij hoofdredacteur bij Oxígeno, het best verkochte gedrukte buitensporttijdschrift in Spanje. Javi houdt toezicht op de Spaanse editie van WideOyster voor Spanje en Latijns-Amerika.

Over de fotograaf

Al 25 jaar reist fotograaf Frits Meyst de wereld rond, op zoek naar onbekende culturen, afgelegen plekken en grootse avonturen.‘Ik hoop mijn lezers te inspireren om te reizen, om uit hun comfortzone te stappen en zich onder te dompelen in onbekende culturen,’ vertelt Frits. Zijn verhalen en foto’s verschijnen onder andere in National Geographic Traveler, Time Magazine, The New York Times, The Guardian, ANWB Reizen Magazine, Kampioen, Op Pad en WideOyster Magazine.

Wandelen over de Porta del Cel, Catalonië

Wilde schoonheid van 'De Hemelpoort'

Ecotoerisme in Catalonië

Het verhaal van Mireia Font en Casa Leonardo

Gastronomie in de Catalaanse Pyreneeën

Van boer tot bord tussen vulkanen en wijngaarden

Catalonia Grand Tour door de Pyreneeën

Waar bergen de weg vormen

Sneeuwschoenwandelen in Val d’Arán

Herinneringen aan Colomers

Een Catalaanse skisafari

Hoogten van de ziel

De gezichten van Val d’Aran

Parel van de Catalaanse Pyreneeën

Net zoals elke reis snacks nodig heeft, heeft onze website cookies nodig om te functioneren. Accepteer onze cookies en laat het avontuur beginnen! Lees ons Privacybeleid.