‘Massatoerisme slaat nergens op,’ zegt Mireia Font, eigenaresse van Casa Leonardo, een pleisterplaats en herberg in Senterada. ‘Wat we nodig hebben zijn reizen die transformeren, in plaats van hulpbronnen en het lokale leven uit te putten. Ik zeg altijd dat bewust reizen de beste universiteit is.’ Ze zegt het met overtuiging, zonder dogma's. En ze spreekt uit ervaring. Casa Leonardo is meer dan een landelijk hotel en restaurant – het is een wereldbeschouwing. Het nulpunt van het Catalaanse ecotoerisme.
Het staat op een kruispunt, tegenover kilometer nul van de nationale weg, waar het kabbelen van de rivier zich mengt met het geronk van tractoren. Het werd in 1913 opgericht door de grootouders van Mireia en diende als winkel, kantine en herberg tijdens de bouw van lokale waterkrachtcentrales. Daarna kwamen de naoorlogse jaren, de eenzaamheid, het pensioen van haar grootmoeder en, in 1975, de sluiting.
Mireia – archeologe van beroep en hoteleigenaar bij toeval – heropende het in 2001. Ze verwelkomt me met een glimlach, haar haar in de war en haar handen besmeurd met aarde. ‘Ik was aan het opgraven in de Vall de Boí. De herberg waar ik verbleef had een serveerster nodig. Serveren, kletsen, gasten verwelkomen... Ik vond het geweldig! Dus ik dacht: ik heb een enorm huis, doordrenkt van geschiedenis. Wat als ik het restaureer en er mijn brood mee verdien?’
Het huis is geen museum, maar het zou het kunnen zijn. In de hal bewaart een oude kruidenierswinkel producten en verhalen uit vervlogen decennia. Boven staat een apothekerskast naast een grammofoon; antieke stoelen, spelletjes en boeken die ruiken naar stof en avontuur.
‘De meeste spullen zijn van klanten die ze weg wilden gooien,’ zegt Mireia, terwijl ze over een in leer gebonden boek strijkt. In de keuken stelt ze ons voor aan haar moeder, Maria Àngels, de bewaker van de familieverhalen. ‘Ik had nooit gedacht dat een klein plattelandshuis viraal zou kunnen gaan,’ lacht Mireia. ‘Tot de tijmsoep van mijn moeder meer dan een miljoen views kreeg op Instagram. Stel je dat eens voor!’
De herfstzon schijnt schuin over het dorp. De schoolbus zet kinderen voor de deur af. Vijf katten doen een dutje op de drempel. Binnen mengen stemmen zich in het Catalaans, Spaans, Frans en Engels met een sterk Australisch accent. Een buurman schenkt een biertje in; een herder vraagt naar de schapen. Het dorp ademt in dat trage, vertrouwde ritme: open deuren, een vriendelijke groet, een gevoel van gemeenschap waarvoor geen geschreven regels nodig zijn.
Mireia leidt me naar haar biologische tuin, waar reuzenpompoenen, kolen, selderij, uien en rode amarantbloemen groeien. Ze neemt deel aan Senterada Comestible, een agro-ecologisch project om traditionele rassen en eetbare wilde planten te herstellen. ‘Ik voed de bodem met organisch afval en bedek hem met droog gras. De wormen doen het werk voor mij,’ zegt ze, terwijl ze een Popa de Vaca-tomaat plukt, een lokale variëteit.
Elke ochtend om acht uur wordt Casa Leonardo het hart van Senterada. Buren komen langs, praten over de oogst, bespreken het nieuws en de laatste wedstrijd van Barça. De postbode bezorgt de brieven direct aan tafel, waar borden met tomaten, paprika's en pepers verschijnen. ‘Die brengen ze mee uit hun eigen tuin,’ legt Mireia uit, terwijl ze een authentiek boerenontbijt serveert: brood met tomaat, witte en zwarte worst, olie en knoflook; eieren, koffie en wijn en cava. ‘Iedereen heeft al jarenlang dezelfde plek aan tafel.’
Een van de lokale bewoners merkt mijn nieuwsgierigheid op en nodigt me uit. Hij overhandigt me de wijnkan en vraagt: ‘Weet je hoe je die moet gebruiken?’ Ik pak hem bij het bovenste handvat vast, houd hem boven mijn mond en laat de dunne straal naar binnen vallen. Ik breek de straal af met een draai van de pols, precies zoals mijn grootvader me leerde – en toch mors ik op mijn gezicht en shirt. Gelach. ‘Hier is het ontbijt een sociale gebeurtenis,’ zegt Mireia. ‘En dat maakt deel uit van ons erfgoed.’
Een paar kilometer verderop, aan de rand van La Pobla de Bellvei, klopt een ander verhaal. Bellen kondigen de komst aan van 2.500 schapen die afdalen van hun zomerweiden. Drie generaties herders – grootvader, vader, zonen en kleinzonen – zetten de kraal op waar de kudde de nacht zal doorbrengen. Ramón de Soli, 65 jaar, op papier gepensioneerd maar niet in staat om het vak op te geven, kijkt naar de hemel. ‘Sommige mensen laten hun hond uit,’ grapt hij. ‘Ik laat mijn schapen uit.’
‘Van San Pedro tot San Miguel grazen de kuddes op gemeenschappelijke grond. Slechts één herder brengt de hele zomer met hen door,’ vertelt Ramón me. ‘In het dorp van mijn vader waren er 23 kuddes toen ik een kind was,’ zegt hij. ‘Nu is er geen één meer.’ Terwijl de avond valt, dalen de xisqueta-schapen, een inheems Catalaans ras, het bergpad af. Duizenden dieren worden één stromende rivier. Schapen blaten, herders roepen, honden blaffen, de lucht kleurt oranje. Wanneer de laatste de kraal binnengaat, ruikt de nacht naar wol en vochtige aarde.
Diezelfde avond serveert Mireia Girella als diner – brood, rijst, knoflook, peterselie en lamsvlees – samen met Tupí-kaas en honing. Recepten van herders en boeren die leerden om niets te verspillen. ‘De keuken van de armen,’ zegt ze trots, ‘maar vol wijsheid.’
In 2009 creëerde Mireia Cinquè Llac (Het Vijfde Meer), een cirkelvormige route die vijf meren en landelijke accommodaties met elkaar verbindt. Het idee: aankomen met de trein via de Tren dels Llacs ((Trein van de Meren), langzaam wandelen en het meer van Montcortès bereiken, een van de weinige karstmeren in de Pyreneeën. ‘We wilden dat mensen zich verbonden voelen met de natuur en tradities. Het is een trage reis, maar wel een met betekenis.’
Vijfenzeventig procent van de wandelaars komt uit Noord-Europa. Ze willen authenticiteit: mensen ontmoeten, de cultuur leren kennen, plekken ervaren. ‘Ze verzamelen geen foto's; ze verzamelen ervaringen,’ zegt Mireia. Ze dragen zorg voor de natuur, ondersteunen de gemeenschap en compenseren de CO2-voetafdruk van hun reizen. Om te helpen heeft Mireia Gratitud Pallars opgericht, dat donaties herinvesteert in lokale projecten. ‘Dit is toerisme dat toekomst heeft,’ zegt ze. ‘De enige soort die kan overleven.’
El Cinquè Llac is een duurzame, circulaire route door het middelgebergte die Pallars en Alta Ribagorça verbindt via vijf prachtige etappes. Wandel op jouw manier — origineel, op je gemak, met de mountainbike, onder begeleiding of op maat gemaakt. Je bagage wordt vooruitgebracht, zodat je licht bepakt kunt reizen, de lokale bevolking kunt ontmoeten en het landschap het ritme van je reis kunt laten bepalen.
The Gratitude Project geeft terug aan het land dat ons zo veel biedt. Via praktische initiatieven die natuurbehoud ondersteunen en cultureel erfgoed beschermen, versterkt het de band tussen de lokale bevolking, bezoekers en de landschappen die ze delen. Doe mee, draag direct bij aan de regio en help de wilde schoonheid van Pallars te behouden voor toekomstige generaties.
‘Als de ezel verdwijnt, verdwijnt er een cultuur,’ zegt Lluís Piqué, hoofd van Explorer Donkey, terwijl hij Robelló aait, een Catalaanse ezel die klaarstaat om twee Australische wandelaars te vergezellen op een etappe van de Cinquè Llac. Lluís spreekt met overtuiging en tederheid: ‘De Catalaanse ezel is bedreigd. En dat mogen we niet laten gebeuren – zij zijn de landelijke ziel van Catalonië.’
Bij de deur van Casa Leonardo trekt Robelló nieuwsgierige blikken. Marta, de dochter van Lluís en af en toe gids, geeft instructies aan Louise en Cameron. Louise aait de ezel. ‘Ik zag een film over een vrouw die met haar ezel reisde en dacht: dat wil ik ook doen.’ Robelló heeft echter zijn eigen prioriteiten: elke grasspriet is een onweerstaanbare verleiding. ‘Als je hem zijn gang laat gaan, stopt hij de hele tijd,’ waarschuwt Marta. Op steil terrein, voegt ze eraan toe, kun je hem beter laten gaan: ‘Hij weet veel beter waar hij moet stappen dan wij.’
Het pad slingert door beuken- en eikenbossen. Het ruikt naar rozemarijn en vochtige aarde. Marta laat sporen zien: reeën, wilde zwijnen, marters. Hogerop opent het bos zich en strekt het uitzicht zich uit naar Vall Fosca, met La Pobleta en Beranui in de verte. De berg ontvouwt zich als een eindeloze reeks plooien. Na een bocht verschijnt het meer van Montcortès – een karstspiegel omringd door weiden, met paarden die naar Robelló toe draven. Louise lacht om de onafhankelijk draaiende oren van de ezel. Cameron grapt: ‘Net kangoeroes!’
Casa Leonardo is een klein landelijk knooppunt geworden – een ontmoetingsplaats, een stem en een toevluchtsoord. Op de ochtend van ons vertrek vat Mireia haar filosofie samen: ‘Ik reisde toen ik jong was, en dat leerde me mijn vaderland te waarderen. Reizen verruimt je geest. De belangrijkste reis is de reis die je naar huis brengt.’ Het is acht uur 's ochtends; lokale boeren nemen hun vertrouwde plek aan tafel weer in. De dag begint net als gisteren, net als decennia geleden. Het leven in Senterada gaat door, ongehaast en onaangetast.
Stap binnen bij Casa Leonardo, het gastvrije huis van Mireia Font, en bewonder elk detail. Elk element heeft zijn eigen charme en karakter, ontworpen om je thuis te laten voelen tussen de curiositeiten van een oud herenhuis. Geniet van unieke ervaringen die je meenemen in het lokale dagelijkse leven en help tegelijkertijd het natuurlijke en culturele erfgoed te behouden.
Vind je het tof wat we doen? Help ons de inspirerendste reisverhalen ter wereld te blijven delen. Bij WideOyster geloven we in avontuur, in eerlijke verhalen, en in het vangen van de wereld zoals die écht is: rauw, puur en adembenemend mooi.
We reizen naar de uithoeken van de wereld om je te trakteren op betoverende fotografie, diepgravende reisjournalistiek en meeslepende verhalen die informeren én inspireren. Maar voor niets gaat de zon op. Het kost tijd, hartstocht en middelen om WideOyster draaiende te houden – zonder paywalls, zonder clickbait. Gewoon eerlijke, hoogwaardige reiscontent.
Waardeer je wat we doen, steun ons dan met een eenmalige bijdrage.
Klik hieronder om ons te steunen en deel uit te maken van het avontuur.
©WideOyster, 2026. Al onze avonturen zijn auteursrechtelijk beschermd. Ontdek en geniet, maar onthoud: alle rechten voorbehouden.
WideOyster Media BV
Jacobsgasthuissteeg 11
Utrecht
The Netherlands
Net zoals elke reis snacks nodig heeft, heeft onze website cookies nodig om te functioneren. Accepteer onze cookies en laat het avontuur beginnen! Lees ons Privacybeleid.