Een Catalaanse skisafari

Hoogten van de ziel

De oostelijke Pyreneeën trekken zich niets aan van je vakantieplannen. Tussen de gierende wind van Vallter 2000 en de monastieke stilte van de Vallei van de Negen Kruisen vindt Marco Barneveld een wereld van berggeesten, eeuwenoude rituelen en het beste gebakken spek van Catalonië. Dit is niet zomaar een skitrip: het is een spirituele odyssee gevoed door lokale wijn en de legende van een hebzuchtige jager.

TEKST: Marco Barneveld

FOTOGRAFIE: Frits Meyst

Magazine › Catalaanse Pyreneeënspecial

Er hangt een heel specifieke magie aan het einde van de weg in de Ter-vallei. We kwamen aan bij Vallter met het optimisme van mensen die hopen op een glimp van de legendarische Torbe. In de Alpen hebben ze 'briesjes'. In de oostelijke Pyreneeën hebben ze in zeldzame gevallen een lokale blizzard-maker die niet alleen waait, maar zingt. Het is een krachtige wind die de wereld tijdelijk kan veranderen in een horizontale white-out, wat een indrukwekkend natuurspektakel oplevert.

De geografie hier is een prachtig, dramatisch wonder. Vallter ligt in een gletsjercirque, een natuurlijk amfitheater dat een paradijs is voor skiërs. Omdat het zo dicht bij de Middellandse Zee ligt, kan de luchtdruk soms met plotselinge energie verschuiven. Op de dag dat we aankwamen, stonden de liften stil, even getemd door de windstoten. Dit is de realiteit van het hooggebergte: ze volgen hun eigen ritme, ongeacht je schema of je verlangen naar verse sporen.

Maar te midden van dit incidentele natuurgeweld is er een vaste hand. Ik ontmoette Patricia Torres, de directeur van Vallter. Zij draagt de unieke titel van de eerste vrouwelijke skiresortdirecteur in de geschiedenis van Catalonië. Als je haar ontmoet, krijg je het gevoel dat de Torbe simpelweg een oude vriend is.

“De wind hoort gewoon bij het karakter van de berg,” zegt Patricia terwijl ze uitkijkt over de wervelende witte toppen. “Je vecht er niet tegen. Je respecteert het, je wacht, en wanneer de berg eindelijk besluit je binnen te laten, geeft hij je alles wat hij heeft.”

Vallter is een geografisch wonder. Op een heldere dag zeggen ze dat je vanaf de top van de stoeltjeslift de Middellandse Zee kunt zien. Het is een prachtig contrast: het zout van de zee bijna binnen handbereik van de bevroren puinhellingen. We verruilden de ski's voor sterke koffie in de lodge bij het dalstation en keken hoe de sneeuw in hectische, grillige lijnen tegen de ramen danste. Dit zijn de Pyreneeën. Het is rauw, authentiek en simpelweg prachtig.

Vallei van de Negen Kruisen

Als Vallter de adrenaline is, dan is Vall de Núria het altaar. Je kunt hier niet met de auto komen. Er is geen weg. Om deze plek te bereiken, moet je de Cremallera nemen, de tandradbaan. Deze kruipt tegen de berghelling omhoog als een slow-motion ontsnapping aan de moderne wereld. Terwijl de trein klimt, verandert de lucht. Het lawaai van de wereld beneden vervaagt. Er zijn geen auto's en geen uitlaatgassen. Er is alleen het ritmische gekletter van metaal op metaal en de plotselinge, oorverdovende stilte van de vallei wanneer de trein eindelijk stopt.

Onze gids, Joan Cano, ontving ons met het verweerde gezicht van een man die precies weet waar de schaduwen vallen. Hij is een man van de bergen, iemand die de taal van de toppen spreekt. We gingen sneeuwschoenwandelen door de Vallei van de Negen Kruisen, een landschap dat minder aanvoelt als een skiresort en meer als een kathedraal van graniet en ijs. Elk kruis markeert een kruiswegstatie, een herinnering dat dit eeuwenlang een bedevaartsoord was voordat het een plek voor sport werd.

Joan sprak niet alleen over sneeuwlagen of pistekaarten; hij sprak over geesten. Hij wees naar de massieve, dreigende bochel van de Puigmal. Met 2.913 meter is dit de onbetwiste koning van de oostelijke Pyreneeën. Hij ligt op de grens tussen Spanje en Frankrijk als een slapende reus.

“De toppen hier hebben een lang geheugen,” zegt Juan, leunend op zijn stokken. “Ze houden de hebzuchtigen in de gaten en belonen de nederigen. Als je hier komt op zoek naar een trofee, stuurt de Puigmal je met lege handen naar huis. Maar als je komt met een rustig hart, deelt de geest van de berg misschien wel zijn geheimen met je.”

Joan vertelde ons het verhaal van een hebzuchtige jager en de berggeest van de Puigmal. De geest bood de man kaas aan, rijk en levensreddend, op voorwaarde dat hij zich zou inhouden. Maar de jager, gedreven door een lege maag en een kleine ziel, at alles op. De bergen vergeten hebzucht niet. De geest zorgde daar wel voor. Als je naar die toppen kijkt, terwijl de wind door de kruisen fluit, twijfel je geen seconde aan het verhaal. De Pyreneeën hebben een manier om je heel klein en heel vervangbaar te laten voelen.

Een pot, een bel en een geheim

Het heiligdom in Núria is een plek van zware steen en een nog zwaardere geschiedenis. Sinds de 11e eeuw komen pelgrims hierheen op zoek naar vruchtbaarheid of geluk. Er is een traditie met een bronzen kookpot en een bel. Ik deed wat er van me gevraagd werd: ik stak mijn hoofd in de pot en luidde de bel.

Het geluid trilt door je schedel. Het is een metalen gezoem dat de mentale spinnenwebben wegvaagt en je minutenlang laat nazinderen. Volgens de legende doe je een wens terwijl de bel luidt. Ik deed de mijne. Ik kan je niet vertellen wat het was, want de geesten van de Puigmal luisteren altijd mee, en ik heb geen zin om het beetje geluk dat ik nog over heb te verspelen.

Two people snowshoeing in the Pyrenees of Catalonia, enjoying a winter ski safari with stunning mountain views and clear blue skies.
Hoog nest van La Molina

De laatste etappe van onze roadtrip bracht ons naar La Molina. Als Vallter de wilde grens is en Núria het klooster, dan is La Molina de 'grand old dame'. Het is de nestor van het Spaanse skiën en de thuisbasis van de eerste skilift van het land, geïnstalleerd in 1943. Het voelt groter, drukker en meer als een 'resort' dan de andere plekken, maar het heeft zijn scherpe randjes niet verloren.

De verbinding tussen de bergen en de zee is hier nog duidelijker. Je voelt de geschiedenis in de architectuur, de oude stenen chalets gemengd met modern glas. Maar we waren er niet voor de architectuur. We waren er voor de top.

We gingen naar Refugi Niu de l’Àliga, het Adelaarsnest. Gelegen op 2.537 meter op de top van de Tosa d'Alp, biedt de berghut een panoramische klap in je gezicht. In het noorden zie je de uitgestrekte, zonovergoten Cerdanya-vallei. In het zuiden zie je de grillige kalkstenen muren van het Cadí-Moixeró-gebergte en de glooiende heuvels van de Berguedà. Op een dag als deze, met de zon op de toppen, voelt het alsof je op de ruggengraat van de wereld staat.


Gelegen op 2.537 meter op de top van de Tosa d'Alp, biedt Refugi Niu de l’Àliga een panoramische klap in je gezicht. In het noorden zie je de uitgestrekte, zonovergoten Cerdanya-vallei

We hebben hier niet alleen gegeten; we hadden een seculiere religieuze ervaring. Dineren op grote hoogte gaat hier niet over slappe frietjes of kleffe broodjes. Het gaat over Trinxat, een glorieuze en bescheiden stamppot van kool, aardappelen en vet spek, gebakken tot het een korst heeft als een brandende zonsondergang. Het is boerenvoedsel dat tot het goddelijke is verheven.

We aten lokale worsten, botifarra genoemd, die smaken naar rozemarijn, knoflook en houtrook. We spoelden het weg met een stevige rode wijn uit de DO Empordà, een wijnstreek waar de ranken tegen dezelfde winden moeten vechten als wij in Vallter voelden. We sloten af met een glas Ratafía, een versterkte lokale schat die binnenkomt als een goederentrein van gedroogd fruit, noten en oud eikenhout. Het is de smaak van de tijd zelf.

A man walks across a stone bridge towards the ancient village of Beget in the Pyrenees, part of a winter ski safari experience.
Geest van het Oosten

Wat me bijbleef tijdens de rit terug naar de kust, was niet alleen het hoogteverschil of de kwaliteit van de ribbelpistes. Het was de overgang. Binnen een paar uur ga je van de subalpiene schaduwen van de Vall de les Nou Creus naar de zilte lucht van de Costa Brava. Je gaat van de stilte van een top van 2.900 meter naar de drukte van een mediterraan dorp.

De oostelijke Pyreneeën zijn een tegenstrijdigheid. Ze zijn Catalaans tot op het bot: koppig, trots en diep geworteld in een geschiedenis van monniken, smokkelaars en bergmannen. Ze bieden een versie van de winter die minder draait om de modeshow van de Alpen en meer om de ziel van de berg. Of je nu bellen luidt met je hoofd in een pot, een storm trotseert in Vallter of gebakken spek eet in het Adelaarsnest, je bent niet alleen aan het skiën. Je betreedt iets eeuwenouds.

En als een berggeest je kaas aanbiedt? Laat in godsnaam wat over voor de volgende persoon.



De oostelijke Pyreneeën zijn Catalaans tot op het bot: koppig, trots en diep geworteld in een geschiedenis van monniken, smokkelaars en bergmannen

STEUN ONZE VERHALEN

Vind je het tof wat we doen? Help ons de inspirerendste reisverhalen ter wereld te blijven delen. Bij WideOyster geloven we in avontuur, in eerlijke verhalen, en in het vangen van de wereld zoals die écht is: rauw, puur en adembenemend mooi.

We reizen naar de uithoeken van de wereld om je te trakteren op betoverende fotografie, diepgravende reisjournalistiek en meeslepende verhalen die informeren én inspireren. Maar voor niets gaat de zon op. Het kost tijd, hartstocht en middelen om WideOyster draaiende te houden – zonder paywalls, zonder clickbait. Gewoon eerlijke, hoogwaardige reiscontent.

Waardeer je wat we doen, steun ons dan met een eenmalige bijdrage.
Klik hieronder om ons te steunen en deel uit te maken van het avontuur.

Over de auteur

De reisverhalen van Marco Barneveld worden sinds 2004 gepubliceerd in tijdschriften als National Geographic Traveler, Lonely Planet, Sidetracked (VK), Newsweek (VS) en Explore (Canada). 'Wat mij drijft is mensen te inspireren om van onze prachtige planeet te genieten," zegt Marco. 'Ons doel is om reislust aan te wakkeren.' Hij heeft een achtergrond in reclame en wereldwijde PR en was hoofdredacteur voor Wintersport Magazine, B-magazine en MAN. Marco is ook de oprichter van WideOyster.

Over de fotograaf

Al 25 jaar reist fotograaf Frits Meyst de wereld rond, op zoek naar onbekende culturen, afgelegen plekken en grootse avonturen.‘Ik hoop mijn lezers te inspireren om te reizen, om uit hun comfortzone te stappen en zich onder te dompelen in onbekende culturen,’ vertelt Frits. Zijn verhalen en foto’s verschijnen onder andere in National Geographic Traveler, Time Magazine, The New York Times, The Guardian, ANWB Reizen Magazine, Kampioen, Op Pad en WideOyster Magazine.

Wandelen over de Porta del Cel, Catalonië

Wilde schoonheid van 'De Hemelpoort'

Ecotoerisme in Catalonië

Het verhaal van Mireia Font en Casa Leonardo

Gastronomie in de Catalaanse Pyreneeën

Van boer tot bord tussen vulkanen en wijngaarden

Beleef de Pyreneeën van Catalonië

Muziek, beren en sterren in Natuurpark Alt Pirineu

Catalonia Grand Tour door de Pyreneeën

Waar bergen de weg vormen

Sneeuwschoenwandelen in Val d’Arán

Herinneringen aan Colomers

De gezichten van Val d’Aran

Parel van de Catalaanse Pyreneeën

Net zoals elke reis snacks nodig heeft, heeft onze website cookies nodig om te functioneren. Accepteer onze cookies en laat het avontuur beginnen! Lees ons Privacybeleid.